W skrócie
NDT-Bobath to terapia, w której terapeuta ułatwia dziecku prawidłowy ruch w zabawie, a rodzice uczą się pielęgnacji wspierającej rozwój. Metoda Vojty wywołuje wrodzone wzorce ruchu przez ucisk wybranych punktów ciała i wymaga ćwiczeń w domu kilka razy dziennie; dzieci często przy niej płaczą z wysiłku, a nie z bólu. Żadna metoda nie jest lepsza dla każdego dziecka. Wybór zależy od problemu, wieku dziecka i możliwości rodziny.
Gdy niemowlę potrzebuje fizjoterapii, rodzice najczęściej słyszą o dwóch metodach: NDT-Bobath i metodzie Vojty. Obie są stosowane od dziesięcioleci, obie wymagają od terapeuty specjalistycznego, wielomiesięcznego szkolenia i obie mogą być skuteczne. Różnią się jednak sposobem pracy z dzieckiem i tym, jak wygląda codzienna praca rodziców w domu.
Metoda NDT-Bobath: na czym polega?
NDT-Bobath to koncepcja terapii neurorozwojowej (NDT to skrót od angielskiego Neuro-Developmental Treatment), stworzona przez Bertę i Karela Bobathów. Terapeuta tak prowadzi ruch dziecka, wspierając je dłońmi w określonych miejscach ciała (tak zwane punkty kluczowe), by ułatwić mu prawidłowe wzorce ruchu, a utrudnić nieprawidłowe. Terapia przypomina zabawę: dziecko jest zachęcane, by samo sięgnęło po zabawkę, obróciło się czy usiadło.
Bardzo ważną częścią NDT-Bobath jest pielęgnacja. Rodzice uczą się, jak podnosić, nosić, przewijać, karmić i układać dziecko, tak by codzienne czynności same w sobie wspierały rozwój. Odmianą dla najmłodszych jest NDT-Bobath Baby, przeznaczona dla niemowląt.
Metoda Vojty: na czym polega?
Metodę Vojty opracował czeski neurolog Václav Vojta. Opiera się na tak zwanej odruchowej lokomocji. Terapeuta, a potem rodzic, układa dziecko w określonej pozycji i uciska wybrane punkty na ciele (strefy). Wywołuje to u dziecka automatyczne, wrodzone wzorce ruchu, takie jak odruchowe pełzanie i odruchowy obrót. Dzięki temu układ nerwowy „przypomina sobie” prawidłowe ruchy, które dziecko może potem wykorzystać w spontanicznej aktywności.
Ćwiczenia metodą Vojty wykonuje się zwykle kilka razy dziennie w domu, po kilka lub kilkanaście minut. Dzieci często przy nich płaczą. To zwykle reakcja na wysiłek i ograniczenie swobody ruchu, a nie na ból. Terapeuta powinien dokładnie wyjaśnić to rodzicom i nauczyć ich prawidłowej techniki.
Porównanie metod
| NDT-Bobath | Metoda Vojty | |
|---|---|---|
| Twórcy | Berta i Karel Bobath | Václav Vojta |
| Główna idea | ułatwianie prawidłowego ruchu w zabawie i codziennych czynnościach | wywoływanie wrodzonych wzorców ruchu przez ucisk wybranych stref |
| Rola rodzica | prawidłowa pielęgnacja i zabawa przez cały dzień | regularne wykonywanie ćwiczeń kilka razy dziennie |
| Reakcja dziecka | zwykle chętnie współpracuje | często płacze podczas ćwiczeń, bez związku z bólem |
| Szkolenie terapeuty | kurs podstawowy około 360 godzin (standard EBTA), potem kurs NDT-Bobath Baby | kurs dla dzieci około 320 godzin rozłożony na około półtora roku |
Która metoda jest lepsza?
Nie ma jednej metody lepszej dla każdego dziecka. Badania naukowe nie dają jednoznacznej odpowiedzi, która z nich jest skuteczniejsza, a wybór zależy od:
- problemu dziecka i jego nasilenia,
- wieku dziecka,
- możliwości rodziny, na przykład tego, czy rodzice są w stanie regularnie ćwiczyć z dzieckiem kilka razy dziennie,
- doświadczenia terapeuty.
Wielu terapeutów zna obie metody i łączy je, dobierając sposób pracy do dziecka. Najważniejsze, żeby terapeuta dokładnie zbadał dziecko, wyjaśnił, dlaczego proponuje daną metodę, i regularnie sprawdzał postępy.
Jak sprawdzić kwalifikacje terapeuty
- Zapytaj o certyfikat ukończenia kursu NDT-Bobath (najlepiej akredytowanego przez EBTA, czyli Europejskie Stowarzyszenie Nauczycieli Bobath) lub kursu metody Vojty dla dzieci.
- Sprawdź prawo wykonywania zawodu w rejestrze Krajowej Izby Fizjoterapeutów.
Jesteś fizjoterapeutą i myślisz o kursie? Zajrzyj do naszej bazy szkoleń z fizjoterapii dziecięcej, gdzie zbieramy aktualne terminy kursów NDT-Bobath, Vojty i innych.
Najczęstsze pytania
Czy metoda Vojty boli?
Prawidłowo wykonywane ćwiczenia nie powinny boleć. Płacz dziecka wynika najczęściej z wysiłku i z tego, że przez chwilę nie może się swobodnie ruszać. Jeśli masz wątpliwości, porozmawiaj z terapeutą.
Od kiedy można stosować te metody?
Obie metody stosuje się już u noworodków i niemowląt. Im wcześniej rozpocznie się terapię, gdy jest potrzebna, tym łatwiej wpłynąć na rozwijający się układ nerwowy.
Źródła
- European Bobath Tutors Association (EBTA): standardy kursów NDT-Bobath dla dzieci.
- Programy kursów metody Vojty dla dzieci prowadzonych w Polsce przez certyfikowanych nauczycieli metody.
Autorka: Monika Młoda, fizjoterapeutka dziecięca
Absolwentka Akademii Wychowania Fizycznej w Poznaniu, od niemal dekady pracuje z noworodkami, niemowlętami i dziećmi. Terapeutka NDT-Bobath i NDT-Bobath Baby, prowadzi gabinet BabyFizjo w Poznaniu. Więcej o autorce
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani fizjoterapeutą, który zbada Twoje dziecko.