Kiedy iść z dzieckiem do fizjoterapeuty? 12 sygnałów i przebieg pierwszej wizyty

Wielu rodziców zastanawia się, czy z daną obserwacją „iść już”, czy „jeszcze poczekać”. Fizjoterapeuta dziecięcy ocenia rozwój ruchowy, napięcie mięśniowe i postawę dziecka, a w razie potrzeby prowadzi terapię i uczy rodziców, jak wspierać dziecko w domu. Poniżej zebraliśmy sygnały, z którymi warto się zgłosić, i opisaliśmy, jak wygląda pierwsza wizyta.

12 sygnałów, z którymi warto iść do fizjoterapeuty

1. Dziecko stale obraca głowę w jedną stronę lub układa ciało w literę C (asymetria ułożeniowa).
2. Główka spłaszcza się z jednej strony albo z tyłu (płaska główka).
3. Dziecko jest bardzo wiotkie albo sztywne, często wygina się w łuk (napięcie mięśniowe).
4. Po 3. miesiącu nie unosi głowy, leżąc na brzuchu.
5. Po 3. miesiącu dłonie są wciąż prawie stale zaciśnięte w piąstki.
6. Około 4. miesiąca głowa wciąż „leci” do tyłu przy podnoszeniu do siadu.
7. Wyraźnie częściej używa jednej rączki albo jednej nóżki.
8. W 6. miesiącu nie obraca się z pleców na brzuch i z brzucha na plecy.
9. W 9. miesiącu nie siedzi samodzielnie.
10. W 18. miesiącu nie chodzi samodzielnie.
11. Chodzi na palcach, często się przewraca albo stopy wyraźnie uciekają do środka lub na zewnątrz.
12. Traci umiejętności ruchowe, które już opanowało. To sygnał, z którym trzeba pilnie skontaktować się także z lekarzem.

Wizyty u fizjoterapeuty warto też rozważyć po porodzie przedwczesnym, po trudnym porodzie, po pobycie dziecka na oddziale intensywnej terapii noworodka albo gdy lekarz zauważył odchylenia podczas bilansu.

Czy potrzebne jest skierowanie?

Na prywatną wizytę skierowanie nie jest potrzebne. Na rehabilitację w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza, na przykład pediatry lub neurologa dziecięcego, a czas oczekiwania zależy od placówki.

Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeuty dziecięcego?

1. Rozmowa z rodzicami. Terapeuta pyta o przebieg ciąży i porodu, punktację w skali Apgar, wagę urodzeniową, karmienie, sen i o to, co niepokoi rodziców.
2. Obserwacja dziecka. Dziecko leży swobodnie na plecach i na brzuchu, a terapeuta ocenia jego spontaniczne ruchy, symetrię i to, jak radzi sobie w różnych pozycjach.
3. Badanie. Terapeuta sprawdza napięcie mięśniowe, zakres ruchu w stawach, odruchy i reakcje na zmianę pozycji.
4. Omówienie i plan. Rodzice dowiadują się, co terapeuta zauważył i czy potrzebna jest terapia, czy wystarczą zmiany w codziennej opiece.
5. Instruktaż. Terapeuta pokazuje, jak podnosić, nosić, przewijać i układać dziecko, a często także proste ćwiczenia. Rodzic powinien wszystko przećwiczyć pod jego okiem.

Pierwsza wizyta trwa zwykle od 45 do 60 minut.

Jak się przygotować do wizyty

• Umów wizytę na porę, w której dziecko jest zwykle wyspane i spokojne.
• Nakarm dziecko wcześniej, ale nie tuż przed wizytą.
• Weź książeczkę zdrowia dziecka, wypis ze szpitala i wyniki badań, jeśli były.
• Ubierz dziecko w łatwe do zdjęcia ubranko. Badanie odbywa się zwykle w samej pieluszce.
• Zabierz pieluchy, chusteczki, kocyk i ulubioną zabawkę.
• Zapisz wcześniej pytania. Możesz też nagrać w domu krótkie filmiki z zachowaniami, które Cię niepokoją, bo dziecko w gabinecie bywa zupełnie inne niż w domu.

Jak wybrać fizjoterapeutę dziecięcego?

• Sprawdź, czy ma prawo wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Rejestr prowadzi Krajowa Izba Fizjoterapeutów.
• Zapytaj o kursy z fizjoterapii dziecięcej, na przykład NDT-Bobath, NDT-Bobath Baby lub kurs metody Vojty.
• Zwróć uwagę, czy terapeuta dokładnie tłumaczy, co robi, i uczy Cię, jak pracować z dzieckiem w domu.

Najczęstsze pytania

Czy wizyta u fizjoterapeuty profilaktycznie ma sens, gdy wszystko wydaje się w porządku?

Tak, wielu rodziców wybiera jedną wizytę kontrolną w pierwszych miesiącach, by upewnić się, że rozwój przebiega prawidłowo, i nauczyć się dobrej pielęgnacji. To nie jest konieczne, ale bywa bardzo pomocne, zwłaszcza przy pierwszym dziecku.

Czy dziecko będzie płakać podczas wizyty?

Niektóre dzieci płaczą, bo są w nowym miejscu albo przy niektórych ćwiczeniach. Doświadczony terapeuta dostosowuje tempo do dziecka i robi przerwy na karmienie czy przytulenie.

Źródła

• Zubler J.M. i in. Evidence-Informed Milestones for Developmental Surveillance Tools. Pediatrics 2022.
• WHO Multicentre Growth Reference Study Group. WHO Motor Development Study: windows of achievement for six gross motor development milestones. Acta Paediatrica 2006.

---

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani fizjoterapeutą, który zbada Twoje dziecko.