Kiedy dziecko siada, raczkuje i chodzi? Normy WHO i dlaczego nie warto przyspieszać

Pierwsze samodzielne siedzenie, raczkowanie i pierwsze kroki to momenty, na które czeka każdy rodzic. Nic dziwnego, że porównujemy dziecko z rówieśnikami i szukamy w internecie „normy”. Prawda jest taka, że zdrowe dzieci osiągają te umiejętności w bardzo różnym wieku. Wyjaśniamy, jakie są przedziały według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i dlaczego nie warto rozwoju przyspieszać.

Kiedy dziecko siada samodzielnie?

Według badania WHO zdrowe dzieci siadają samodzielnie (bez podparcia, z wyprostowanymi plecami, przez co najmniej 10 sekund) między 3,8 a 9,2 miesiącem życia. Większość dzieci siada samodzielnie między 6. a 8. miesiącem.

Zwykle dziecko najpierw opanowuje obroty i pełzanie, a potem samo przechodzi do siadu z boku lub z czworaków. To tak zwany siad aktywny, do którego dziecko dochodzi samo, mając już silny tułów.

Czy sadzać dziecko, zanim samo usiądzie?

Fizjoterapeuci dziecięcy zwykle odradzają długie sadzanie dziecka, które jeszcze nie siada samo, na przykład obłożonego poduszkami albo w krzesełku. Dziecko posadzone zbyt wcześnie siedzi zgarbione, nie umie samo zmienić pozycji ani wyjść z siadu, a czas spędzony w ten sposób to czas odebrany zabawie na podłodze, która przygotowuje do kolejnych etapów. Krótkie posadzenie na kolanach rodzica przy zabawie nie zaszkodzi.

Kiedy dziecko raczkuje?

Raczkowanie, czyli fachowo czworakowanie (poruszanie się na dłoniach i kolanach), zdrowe dzieci w badaniu WHO opanowywały między 5,2 a 13,5 miesiącem. Około 4% dzieci w tym badaniu w ogóle nie czworakowało i od razu zaczęło chodzić, a mimo to rozwijało się prawidłowo.

Wcześniej większość dzieci pełza, czyli przesuwa się na brzuchu, podciągając się rękami i odpychając nogami. Niektóre dzieci przemieszczają się też na pupie albo „po foczemu”. Jeśli dziecko porusza się w nietypowy sposób, na przykład stale ciągnie jedną nóżkę, warto pokazać je fizjoterapeucie.

Kiedy dziecko zaczyna chodzić?

Samodzielne chodzenie zdrowe dzieci opanowują między 8,2 a 17,6 miesiącem. To najszerszy przedział ze wszystkich umiejętności w badaniu WHO. Wcześniej dziecko zwykle:

• podciąga się do stania przy meblach,
• chodzi bokiem wzdłuż mebli,
• chodzi trzymane za ręce,
• stoi chwilę samodzielnie.

Umiejętność	Przedział WHO (miesiące)	Kiedy skonsultować
Siedzenie bez podparcia	3,8–9,2	brak samodzielnego siadu w 9. miesiącu
Czworakowanie	5,2–13,5	brak przemieszczania się w żaden sposób około 12. miesiąca
Stanie z podparciem	4,8–11,4	dziecko nie obciąża nóżek około 12. miesiąca
Chodzenie z podparciem	5,9–13,7	dziecko nie chodzi przy meblach około 14. miesiąca
Samodzielne stanie	6,9–16,9	w połączeniu z innymi opóźnieniami
Samodzielne chodzenie	8,2–17,6	brak samodzielnego chodu w 18. miesiącu

U dzieci urodzonych przedwcześnie te wartości liczy się według wieku skorygowanego, czyli od przewidywanej daty porodu.

Jak wspierać naukę siadania, raczkowania i chodzenia

• Zapewnij dziecku dużo czasu na podłodze, na bezpiecznej i niezbyt miękkiej powierzchni.
• Kładź zabawki tak, by dziecko musiało po nie sięgnąć, obrócić się lub do nich podpełznąć.
• Pozwól dziecku chodzić boso po domu. Bose stopy lepiej czują podłoże i uczą się równowagi.
• Nie używaj chodzika. Amerykańska Akademia Pediatrii odradza chodziki, bo nie przyspieszają nauki chodzenia i są częstą przyczyną urazów.
• Pchacze warto wprowadzić dopiero wtedy, gdy dziecko samo stabilnie wstaje przy meblach.

Pełny przegląd pierwszego roku znajdziesz w artykule Rozwój ruchowy niemowlęcia miesiąc po miesiącu.

Najczęstsze pytania

Moje dziecko ma 11 miesięcy i nie raczkuje, tylko przesuwa się na pupie. Czy to problem?

Niekoniecznie, jeśli dziecko jest aktywne, porusza się symetrycznie i robi postępy. Warto jednak pokazać je fizjoterapeucie, żeby ocenił, czy nie ma powodu tego sposobu przemieszczania się, na przykład osłabionego tułowia.

Czy wczesne chodzenie oznacza, że dziecko jest lepiej rozwinięte?

Nie. Wiek rozpoczęcia chodzenia w zdrowym przedziale nie mówi nic o przyszłej sprawności ani o inteligencji dziecka.

Kiedy kupić pierwsze buty?

Gdy dziecko zacznie chodzić na zewnątrz. W domu najlepiej chodzić boso albo w antypoślizgowych skarpetkach.

Źródła

• WHO Multicentre Growth Reference Study Group. WHO Motor Development Study: windows of achievement for six gross motor development milestones. Acta Paediatrica 2006.
• Zubler J.M. i in. Evidence-Informed Milestones for Developmental Surveillance Tools. Pediatrics 2022.

---

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani fizjoterapeutą, który zbada Twoje dziecko.